Zamknij

Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny

Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny

Święto Niepokalanego poczęcia przepadające na 8 XII swoimi początkami sięga VII wieku

Święto Niepokalanego poczęcia przepadające na 8 XII swoimi początkami sięga VII wieku w Bizancjum jako „Poczęcie Maryi” lub „Poczęcie Anny”. Na zachodzie pierwsze wzmianki o Niepokalanym pojawiają się w IX wieku w Neapolu i w Irlandii, zaś w XI wieku w Anglii i nieco później we Francji, Włoszech i Niemczech[1]. W 1437 roku podczas Soboru Bazylejskiego postanowiono rozszerzyć święto na cały kościół natomiast w 1708 roku zaliczono je do dni wolnych od pracy[2]. Święto Niepokalanego Poczęcia do rangi dogmatu wiary wprowadził Pius IX 8 grudnia w 1854 roku, a związek tego dogmatu z objawieniami w Lourdes podkreślił papież Pius X w 1904 roku. Wraz z rozwojem święta Niepokalanego Poczęcia nastąpiła potrzeba na wizerunki maryjne do których inspiracji czerpano z niektórych fragmentów ze Starego Testamentu:

Jam narcyz Saronu,

lilia dolin.

Jak lilia pośród cierni,

tak przyjaciółka ma pośród dziewcząt. (Pieśń nad Pieśniami, 2-1)[3]

Cała piękna jesteś, przyjaciółko moja,

I nie ma w tobie skazy (Pieśń nad Pieśniami, 4-7)[4]

Podziwiają ją dziewczęta i zwą ją szczęśliwą,

królowe i nałożnice ją wysławiają:

Kimże jest ta, która świeci z wysoka jak zorza,

piękna jak księżyc, jaśniejąca jak słońce,

groźna jak zbrojne oddziały? (Pieśń nad Pieśniami, 6, 9-10)[5]

oraz fragmentów dwunastego rozdziału Apokalipsy:

Potem wielki znak ukazał się na niebie:

Niewiasta obleczona w słońce

i księżyc pod jej stopami,

a na jej głowie wieniec z gwiazd dwunastu. (Ap 12,1)[6]

I został stracony wielki Smok,

Wąż starodawny,

który się zwie diabeł i szatan,

zwodzący całą zamieszkałą ziemię,

został strącony na ziemię. (Ap 12,9)[7]

Momentem największej popularności wizerunku Niepokalanej był XVII wiek za sprawą artystów włoskich, hiszpańskich takich jak Murillo Jusepe de Ribera, Francisco de Zurbaran, Guido Reni, Luca Giordano czy Giovanni Battista Tiepolo. W tym czasie przedstawienia Niepokalanej (Immaculaty) ukazywały młodzieńczą Maryję, najczęściej bez Dzieciątka, której głowę okalał świetlisty obłok, promienista gloria bądź wieniec z gwiazd. Przedstawiona frontalnie, w całej postaci, z dłońmi złożonymi modlitewnie lub trzymająca berło. U stóp Maryi wąż owinięty wokół kuli świata, często w otoczeniu aniołów. Niekiedy była adorowana przez świętych[8] [9]. W Polsce takie przedstawienia zaczęły być popularne w XVIII wieku za sprawą powyżej wymienionych artystów włoskich i hiszpańskich.

W sztuce ludowej wizerunek Niepokalanej zaczął być popularny w XIX wieku za sprawą objawień Lourdes oraz ogłoszenia dogmatu Niepokalanego Poczęcia. W czasie tym pojawiło się wiele przedstawień Immaculaty umieszczanych w kaplicach koło domów, dróg i wśród pól[10].

W zbiorach Muzeum Wsi Radomskiej posiadamy kilka wizerunków maryjnych o tematyce Niepokalanego Poczęcia Maryi, zaś do najciekawszych należy oleodruk pt. „Niepokalane Poczęcie Matki Boskiej” (nr inw. MWR/KM 13208/I). Nawiązuje ono do Arbor Virginis charakteryzującego się przedstawieniem Maryi stojącej na liliach biegnących z serc św. Anny i św. Joachima symbolizującego poczęcie Maryi[11]. Zaś na omawianym oleodruku łodygi lilii nie wychodzą z serc rodziców Maryi, lecz z wizerunków trzech Papieży – od lewej Piusa IX, Piusa X i Leona XIII. Wokół głowy Maryi biegnie napis: O MARJO BEZ GRZECHU POCZĘTA MÓDL SIĘ ZA NAMI, KTÓRZY SIĘ DO CIEBIE UCIEKAMY. Poniżej napis dotyczący ogłoszenia przez Papieża Piusa IX Dogmatu wiary o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny z 8 grudnia 1854 roku[12].

Opis fotografii:

Niepokalane Poczęcie Matki Boskiej

Oleodruk, papier; 51 x 40,5 cm

Nsygn.

Nr inw.: MWR/KM 13208/I

Właśc.: Muzeum Wsi Radomskiej

Hist.: Obraz zakupiono w 2009 roku w Radomiu


[1] Władysław Smoleń, Ilustracje świąt kościelnych w polskiej sztuce, Lublin 1987, s. 27.

[2] Wincenty Zaleski, Święci na każdy dzień, Warszawa 2011, s. 18.

[3] Ibidem.

[4] Ibidem.

[5] Ibidem.

[6] Ibidem.

[7] Ibidem.

[8] J. Patyra, Od narracyjnej do kultowej reprezentacji na podstawie średniowiecznej ikonografii Niewiasty Apokaliptycznej, w: Obraz i Kult. Materiały z konferencji „Obraz i kult”, KUL, Lublin 6–8 października 1999, red. M. U. Mazurczak i J. Patyra, Lublin 2002, s. 271-272.

[9] O tym jak powinno się malować Maryję powstało wiele traktatów w jednym z nich Francisco Pacheco w Arte de la Pictura pisał: „Należy malować Maryję w wieku 12-13 lat, jako bardzo piękną panienkę z dużymi oczami, cudownymi ustami i nosem, z różowymi policzkami, ze złotymi rozpuszczonymi włosami, tak dobrze, jak tylko może to uczynić pędzel człowieka”. Na podstawie: M. Biernacka, Maryja Matka Chrystusa, Warszawa 1987, s. 84.

[10] W. Smoleń, Ilustracje…dz. cyt., s. 31.

[11] Przykładem takiego przedstawienia jest obraz w Sanktuarium Przemienienia Pańskiego w Krużlowej oraz w kościele p.w. Przemienienia Pańskiego w Lublinie.

[12] Przemysław Nowak, Bernhard Poschmann (1878 -1955) i jego krytyczna ocena uzasadnienia doktrynalnego dotyczącego Assumptio Beatae Mariae Virginis, „Studia Warmińskie” XLVII, 2010, s. 169.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego 2014-2020

×

Drogi Użytkowniku!

Administratorem Twoich danych jest Muzeum Wsi Radomskiej z siedzibą przy ulicy Szydłowieckiej 30 w Radomiu, zarejestrowanym w Rejestrze Instytucji Kultury prowadzonym przez Samorząd Województwa Mazowieckiego pod numerem RIK/21/99 NIP 796-007-85-07. Nasz e-mail to muzeumwsi@muzeum-radom.pl, a numer telefonu 48 332 92 81. Z Inspektorem Ochrony Danych (IOD) skontaktujesz się mailem info@rodo-radom.pl

Co do zasady Twoje dane zbieramy wyłącznie w celach związanych ze statutowymi zadaniami MUZEUM. Podstawą naszego działania są przepisy prawa i nasz prawnie uzasadnionego interes jako administratora danych. Zawsze prosimy Cię o podanie tylko takiego zakresu danych, jaki jest niezbędny do realizacji naszych celów:

  • gromadzenie zabytków w statutowo określonym zakresie;
  • katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych zbiorów;
  • przechowywanie gromadzonych zabytków, w warunkach zapewniających im właściwy stan zachowania i bezpieczeństwo, oraz magazynowanie ich w sposób dostępny do celów naukowych;
  • zabezpieczanie i konserwację zbiorów oraz, w miarę możliwości, zabezpieczanie zabytków archeologicznych nieruchomych oraz innych nieruchomych obiektów kultury materialnej i przyrody;
  • urządzanie wystaw stałych i czasowych;
  • organizowanie badań i ekspedycji naukowych, w tym archeologicznych;
  • prowadzenie działalności edukacyjnej;
  • popieranie i prowadzenie działalności artystycznej i upowszechniającej kulturę;
  • udostępnianie zbiorów do celów edukacyjnych i naukowych;
  • zapewnianie właściwych warunków zwiedzania oraz korzystania ze zbiorów i zgromadzonych informacji;
  • prowadzenie działalności wydawniczej,
  • prowadzenie strony www, w tym zakresie serwisów, które poprawiają jakość naszej pracy i poziom oferowanych usług.

W trosce o bezpieczeństwo zasobów Muzeum informujemy Cię, że będziemy monitorować siedzibę Muzeum z poszanowaniem Twojej ochrony do prywatności. W tym wypadku będziemy działać w oparciu o przepisy prawa i nasz prawnie uzasadniony interes realizowany jako administrator danych.

Nie będziemy przekazywać Twoich danych poza Polskę, ale możemy udostępnić je podmiotom, które wspierają nas wypełnianiu naszych zadań. Działamy w tym przypadku w celu wypełnienia obowiązków prawnych, które na nas spoczywają oraz w związku z naszym prawnie usprawiedliwionym interesem.

Twoje dane będziemy przetwarzać w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w naszym kraju oraz uzasadniony interes realizowany przez nas jako administratora danych tj. do momentu ustania przewarzania w celach planowania związanego z organizacją funkcjonowania Muzeum.

Przysługuje Ci prawo dostępu do Twoich danych, a także sprostowania, żądania usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Masz także prawo złożenia skargi do organu nadzorczego.

Podanie danych osobowych jest obligatoryjne w oparciu o przepisy prawa; w pozostałym zakresie dobrowolne, ale odmowa ich podania może uniemożliwić podjęcie współpracy, realizację umowy czy usługi.

Szczegółowe zasady ochrony Twojej prywatności znajdują się w naszej Polityce Prywatności i Polityce Cookies.

Administrator Danych Osobowych